Miejsce powstawania pączków bocznych

Sposób rozgałęziania się pędu odbiega od typowego rozgałęzienia widlastego, które jest izotomiczne. Widzimy to u należącej do widłaków widliczki (Selaginella). U tej rośliny tylko jedno z obu rozgałęzień tego samego rzędu rośnie i rozwidla się w dalszym ciągu, czyli jak mówimy w dalszym ciągu ulega rozgałęzianiu. Ten typ rozgałęzienia dichotomicznego nazywamy anizotomicznym. Jeśli następnie dalej rozwidlające się odgałęzienia ustawią się w przybliżeniu w jednym kierunku, pozostałe zaś skośnie do nich, wówczas powstaje system rozgałęzień łudząco podobny do rozgałęzienia groniastego. Continue reading „Miejsce powstawania pączków bocznych”

Pączki boczne

U wszystkich roślin nasiennych pączki boczne występują w kątach liści, czyli w miejscu, gdzie górna powierzchnia liścia przechodzi w tkankę łodygi; są one przesunięte albo bardziej na łodygę, albo bardziej na podstawę. Na osi pędu może też uwypuklać się tkanka embrionalna tworząc brodawkę, która następnie staje się wspólnym zawiązkiem liścia i pędu bocznego. Na podłużnym przekroju stożka wzrostu pędu widzimy najmłodszy zawiązek pączka bocznego, zakładającego się często już w kącie najbardziej szczytowo umieszczonego zawiązka liścia. Starsze zawiązki pędów są już większe i zaczynają tworzyć zawiązki liści. Pączki powstające w kątach liści nazywamy pączkami kątowymi, rozwijające się zaś z nich pędy — pędami kątowymi. Continue reading „Pączki boczne”

Rośliny wiecznie zielone

Rośliny, które nie zrzucają liści przez kilka okresów wegetacyjnych, nazywamy roślinami wiecznie zielonymi ; przeciwstawiamy je roślinom w lecie zielonym, których liście funkcjonują tylko przez jeden okres wegetacyjny, potem opadają. Opadanie liści jest poprzedzone przez tworzenie się warstwy małych komórek miękiszowych, bogatych w plazmę i ziarna skrobi; warstwa ta powstaje, często dopiero krótko przed opadaniem liści, poprzecznie do podstawy ogonka liściowego, w wyniku lokalnego podziału komórek [warstwa odcinająca]. Tkanki mechaniczne w obrębie tej warstwy są silnie zredukowane; spośród tkanek o błonach zdrewniałych występują tu tylko elementy przewodzące wodę. Żyjący jeszcze liść odłącza się od łodygi właśnie w obrębie warstwy odcinającej, najczęściej wskutek ześluzowacenia blaszek środkowych jej komórek. Dzięki turgorowi następuje zaokrąglanie się poszczególnych komórek; rurki sitowe i naczynia ulegają przerwaniu. Continue reading „Rośliny wiecznie zielone”

Liście widłaków

Filogenetyczne pochodzenie liści widłaków jest sporne; niektórzy badacze uważają, iż powstały one w wyniku redukcji z dużych rozczłonkowanych liści, inni zaś uważają, iż stanowią one elementy morfologiczne całkowicie różne od liści: rozwinęły się mianowicie jako wyrostki powierzchniowe (emergencje) na bezlistnych jeszcze łodygach (telomach), jakie posiadały liczne psylofity (Psilophytinae). Możliwości asymilacji dwutlenku węgla przez pęd są tym większe, im więcej dany pęd ma liści asymilacyjnych, wystawionych na działanie światła. Pod tym względem rozgałęziony system pędowy ma dużą przewagę nad prosto wzniesionym pędem pojedynczym. Podobnie jak u roślin plechowych, również u roślin wyższych istnieją dwa sposoby rozgałęziania się pędów. Oś macierzysta może rozwidlać się, dając dwie osie pochodne [rozgałęzienie widlaste] (dichotomia); jest to typ rozgałęzienia występujący niemal wyłącznie u widłaków i niektórych z nimi blisko spokrewnionych klas Pteridophyta. Continue reading „Liście widłaków”

Komórki gruczołowe i tkanka gruczołowa

Oprócz komórek wydzielniczych spotyka się również w epidermie, parenchymie i w innych rodzajach tkanek komórki gruczołowe, występujące pojedynczo lub połączone w grupy. Mogą one być elementami pierwotnymi lub wtórnymi. Protoplasty tych komórek wydalają substancje przez ściany komórkowe na zewnątrz ciała rośliny lub do przestworów międzykomórkowych. Komórki gruczołowe, zawsze żywe, podobne są do komórek parenchymy, zazwyczaj jednak zawierają wiele plazmy i wielkie jądra komórkowe, jak komórki merystemów. Wydzielane substancje mają najczęściej znaczenie ekologiczne. Continue reading „Komórki gruczołowe i tkanka gruczołowa”