Rośliny wiecznie zielone

Rośliny, które nie zrzucają liści przez kilka okresów wegetacyjnych, nazywamy roślinami wiecznie zielonymi ; przeciwstawiamy je roślinom w lecie zielonym, których liście funkcjonują tylko przez jeden okres wegetacyjny, potem opadają. Opadanie liści jest poprzedzone przez tworzenie się warstwy małych komórek miękiszowych, bogatych w plazmę i ziarna skrobi; warstwa ta powstaje, często dopiero krótko przed opadaniem liści, poprzecznie do podstawy ogonka liściowego, w wyniku lokalnego podziału komórek [warstwa odcinająca]. Tkanki mechaniczne w obrębie tej warstwy są silnie zredukowane; spośród tkanek o błonach zdrewniałych występują tu tylko elementy przewodzące wodę. Żyjący jeszcze liść odłącza się od łodygi właśnie w obrębie warstwy odcinającej, najczęściej wskutek ześluzowacenia blaszek środkowych jej komórek. Dzięki turgorowi następuje zaokrąglanie się poszczególnych komórek; rurki sitowe i naczynia ulegają przerwaniu. Continue reading „Rośliny wiecznie zielone”

Pączki boczne

U wszystkich roślin nasiennych pączki boczne występują w kątach liści, czyli w miejscu, gdzie górna powierzchnia liścia przechodzi w tkankę łodygi; są one przesunięte albo bardziej na łodygę, albo bardziej na podstawę. Na osi pędu może też uwypuklać się tkanka embrionalna tworząc brodawkę, która następnie staje się wspólnym zawiązkiem liścia i pędu bocznego. Na podłużnym przekroju stożka wzrostu pędu widzimy najmłodszy zawiązek pączka bocznego, zakładającego się często już w kącie najbardziej szczytowo umieszczonego zawiązka liścia. Starsze zawiązki pędów są już większe i zaczynają tworzyć zawiązki liści. Pączki powstające w kątach liści nazywamy pączkami kątowymi, rozwijające się zaś z nich pędy — pędami kątowymi. Continue reading „Pączki boczne”

Miejsce powstawania pączków bocznych

Sposób rozgałęziania się pędu odbiega od typowego rozgałęzienia widlastego, które jest izotomiczne. Widzimy to u należącej do widłaków widliczki (Selaginella). U tej rośliny tylko jedno z obu rozgałęzień tego samego rzędu rośnie i rozwidla się w dalszym ciągu, czyli jak mówimy w dalszym ciągu ulega rozgałęzianiu. Ten typ rozgałęzienia dichotomicznego nazywamy anizotomicznym. Jeśli następnie dalej rozwidlające się odgałęzienia ustawią się w przybliżeniu w jednym kierunku, pozostałe zaś skośnie do nich, wówczas powstaje system rozgałęzień łudząco podobny do rozgałęzienia groniastego. Continue reading „Miejsce powstawania pączków bocznych”

Pochodzenie pędów

Pędy mogą być pochodzenia wewnętrznego, czyli endogenicznego; w ciągu rozwoju muszą one przebijać leżące na zewnątrz tkanki. Pochodzenie endogeniczne jest regułą dla pędów przybyszowych powstających na korzeniach; na łodygach rozwijają się one również przeważnie w ten sposób; natomiast na liściach powstają wyłącznie egzogenicznie. Pędy przybyszowe wyrastają często z korzeni roślin zielnych (np. Concolvulus arvensis, Rumev acetosella, Cirsium arvense), krzewów (Rubus, Rosa, Corylus) albo drzew (Populus, Ulmus, Robinia), Mogą one również — jakkolwiek rzadziej — wyrastać z liści (Cardamine pratensis, Nasturtium officinale, pewne paprocie zielne), U niektórych roślin dopiero rozfragmentowanie ciała rośliny wywołuje powstawanie utworów przybyszowych. Wyrastają one np. Continue reading „Pochodzenie pędów”

Utwory zlokalizowane na pędach

Wszystkie utwory zlokalizowane na pędzie bocznym w miejscach pomiędzy jego płaszczyzną poprzeczną a jego liściem okrywającym określamy jako leżące z przodu; z tyłu zaś leżą te utwory, które występują na pędzie bocznym pomiędzy płaszczyzną poprzeczną a pędem macierzystym. Mówimy, iż bocznie zorientowane są na pędzie kątowym te utwory, które leżą w płaszczyźnie poprzecznej, ale w bok od płaszczyzny środkowej (bocznie w prawo, bocznie w lewo). Położenie środkowe na gałęzi bocznej mają wszystkie utwory leżące w płaszczyźnie środkowej, poprzeczne zaś wszystkie utwory występujące w płaszczyźnie poprzecznej, w końcu położenie danego utworu określamy jako skośne, jeżeli występuje on skośnie ku przodowi albo skośnie ku tyłowi (a wiec pomiędzy płaszczyzną środkowa i poprzeczną). często dwa nerwy boczne, zaznaczone jako żeberka, nie ma natomiast nerwu środkowego; przedliść taki mógł powstać przypuszczalnie w rozwoju filogenetycznym przez zrośnięcie się dwóch przedliści bocznych. U roślin dwuliściennych obydwa przedliście pączka kątowego stoją poprzecznie po prawej i lewej stronie, naprzeciwlegle albo skrętolegle; Liście pączków bocznych różnicujące się najbliżej nasady, bezpośrednio ponad liśćmi wspierającymi, mają ściśle określone położenie zarówno w stosunku do liścia wspierającego, jak i do pędu macierzystego; położenie tych liści jest niezależne od rozmieszczenia liści wyżej stojących na pędzie. Continue reading „Utwory zlokalizowane na pędach”

Symetria systemu pędowego i kierunek jego wzrostu

O pokroju systemu pędowego decydują przede wszystkim stosunki symetrii i kierunek wzrostu osi głównych oraz ułożenie osi bocznych i ich osi potomnych. Jeśli oś główna rośnie pionowo, określamy ją jako ortotropową (prosto wzniesioną). Oś główna ma w tym przypadku budowę promienistą. Jeśli dany system pędowy ma możliwości swobodnego rozrastania się na boki, wówczas oś główna tworzy rozmieszczone równomiernie naokoło plagiotropowe pędy boczne, wykazujące mniej lub bardziej wyraźną budowę grzbieto-brzuszną. Pędy pochodne bocznych pędów pierwszego rzędu rozgałęziają się W dalszym ciągu, przy czym rozgałęzienia te Są skierowane ku górze, np. Continue reading „Symetria systemu pędowego i kierunek jego wzrostu”

Pączki – rozwój

W bogato rozgałęzionym systemie pędowym większości drzew rozwijają się w gałęzie boczne te pączki, które leżą peryferycznie, tzn. na końcach gałęzi. Nowo rozwijające się liście mają zatem najkorzystniejsze warunki świetlne. Natomiast u krzewów oraz u trwałych roślin zielnych rozwój pędów bocznych następuje głównie z pączków umieszczonych w dolnych partiach osi macierzystej. Niemal u wszystkich naszych drzew przyrost pędów w ciągu jednego okresu wegetacyjnego ograniczony jest do wydłużania się szczytowych partii tych gałęzi, które rozwinęły się na wiosnę z paczków zimowych, oraz do wytworzenia na tych gałęziach nowych paczków. Continue reading „Pączki – rozwój”

Intensywność rozwoju gałęzi bocznych tego samego rzędu

Intensywność rozwoju gałęzi bocznych tego samego rzędu wybijających z osi macierzystej może być bardzo różna. W wyniku podziału pracy pomiędzy gałęzie boczne tylko niewiele z nich rozwija się w pędy o długich międzywęźlach; pozostałe gałęzie boczne tworzą zahamowane w rozwoju krótkopędy. Często okres życia krótkopędów jest ograniczony; krótkopędy nie tworzą już dalszych rozgałęzień albo rozgałęziają się w słabym stopniu. Z tego też względu u wielu drzew najczęściej nie biorą one udziału w rozbudowie istniejącego systemu pędów albo wpływają na nią tylko w słabym stopniu. Liście właściwe wielu drzew tworzą się wyłącznie na krótkopędach; u innych, np. Continue reading „Intensywność rozwoju gałęzi bocznych tego samego rzędu”

System pędów

U niektórych roślin, np. u Populus pirarnidalis i u wielu krzewów, pedy boczne pierwszego rzędu rosną również niemal pionowo ku górze i wówczas brak często wyraźnej różnicy w długości osi głównej i niektórych osi bocznych pierwszego rzędu. System pędów ma w tym przypadku kształt kulisty albo elipsoidalny. W typowo wykształconych kwiatostanach groniastych oś macierzysta przechodzi przez cały kwiatostan i jest osią nadrzędną dla wszystkich osi bocznych. Jeśli Osie boczne pierwszego rzędu nie rozgałęziają się, wówczas wyróżniamy: 1) grono: po bokach wydłużonej osi głównej zakończonej kwiatem lub obumierającej na szczycie osadzone są jako osie boczne pierwszego rzędu kwiaty umieszczone na szypułkach; 2) kłos: stosunki jak w pkt. Continue reading „System pędów”